Slimmere technologie maakt productiever, maar wat betekent dat voor de mens?

Nov 12, 2026By Michiel van der Vlist
Michiel van der Vlist

"De nummer één vraag bij veranderingen van directies is: ‘hoe krijg ik mijn mensen mee?’.

Leiders hebben het voortouw en hun verantwoordelijkheid te nemen. Dat klinkt makkelijk. Alleen, hoe werkt dat in een wereld waarin de status en het ego onder druk komen te staan? In een wereld waarin oude systemen worden afgebroken en nieuwe systemen razendsnel ontstaan. In een wereld waar veel mensen vooral willen behouden wat ze hebben en we culturen hebben gecreëerd die controle, beheersing, kwaliteitsgerichtheid en efficiëntie nastreven.

Aanpassen en flexibel zijn hierin is niet de kerncompetentie van veel bedrijven nu. Als onze zekerheden als inkomen, identificatie met onze professionele rollen en onze positie gaan schuiven. Niet alleen van jou, maar juist ook voor de mensen om je heen. Hoe bereid je jezelf hierop voor en misschien wel veel belangrijker: hoe neem je jouw collega’s, jouw dierbaren en de mensen om je heen hierin mee? Wat gun jij hun!?”
— uit Gunnend Leiderschap.

Waar het ene bedrijf kiest om medewerkers om te scholen en te ontwikkelen, kiest het andere voor reorganisaties en vertrekregelingen.

Een paar voorbeelden uit het nieuws van de afgelopen weken.

Ikea kiest ervoor om ongeveer 8.500 medewerkers om te scholen, in plaats van de klantenservice volledig aan een AI-chatbot over te laten. In 2021 lanceerde Ikea de chatbot Billie voor eenvoudige vragen, zoals winkeltijden en orderstatus. Het bedrijf schoolde callcentermedewerkers om voor complexe verzoeken of als adviseur voor woninginrichting. En het werkte. De klanttevredenheid steeg van 60 naar 89 procent. Het team dat werd omgeschoold, zorgde vorig jaar voor 1,37 miljard dollar omzet.

Tegenwoordig maak je met AI in een handomdraai een folder, flyer of animatiefilmpje. In bijvoorbeeld Claude kun je je huisstijl uploaden. Je geeft meteen feedback en die wordt direct verwerkt. Ik was afgelopen week verbaasd toen ik van een idee een animatiefilmpje maakte. Het zag er echt goed uit. Precies het werk waar Canva groot mee werd. Bij het Australische Canva wordt ruim een vijfde van de medewerkers geraakt door een reorganisatie. Een deel verliest zijn baan. Canva koppelt dat zelf niet aan AI. Toch snap ik het dilemma van het bedrijf.

We zien, ervaren en werken dagelijks aan taken die AI eenvoudig kan overnemen. Denk aan programmeren, data-analyse, rapportages, gegevensinvoer en administratie, eenvoudige klantvragen, juridische checks en dus ook grafische vormgeving. Maar dit lijkt nog maar het begin. De eerste plaatjes zagen er niet uit. Nu zijn ze niet meer van echt te onderscheiden.

Er zijn ook bedrijven die kiezen voor afscheid. Hoe je dat doet, doet ertoe. Theo Kocken schreef in het voorwoord van Gunnend Leiderschap:
“Goede vertrekkers zijn ambassadeurs, slechte vertrekkers schaden de reputatie. En wat een vertrekker wordt aangedaan, gaat in de cultuur van de organisatie zitten.” 

Microsoft biedt 60.000 medewerkers een vrijwillige vertrekregeling aan. Tegelijk steekt het bedrijf dit jaar naar verwachting 175 miljard dollar in AI. Google doet hetzelfde.

ABN AMRO kondigde vorig jaar al aan 5.200 arbeidsplaatsen te schrappen. Mede door de organisatie eenvoudiger te maken en processen te automatiseren, onder andere met AI.

Gartner voorspelt echter dat in 2029 30% van de door AI vervangen medewerkers weer wordt aangenomen. Vaak tegen hogere kosten. Dat gebeurt als organisaties hun personeelsbeslissingen niet beter afstemmen op wat de organisatie nodig heeft.

De huidige tijdsgeest vraagt meer dan ooit om een lerende organisatie. Experimenteren, proberen, faciliteren. Maar ook het goede gesprek voeren. Hoe verandert dit ons werk? Wat betekent dit voor jou? Hoe bereiden we je voor op de toekomst? Ikea liet zien dat het kan. Ze gunden hun mensen ander werk. Goed voor mensen. En goed voor resultaat.

En misschien is dat de belangrijkste vraag: wat gun jij de mensen om je heen?

---------------------------------------------------------------------------------------------

Over het boek Gunnend Leiderschap.
Gunnen. Een typisch Nederlands woord dat iedereen kent. Wat zou er gebeuren als we het verbinden aan leiderschap?

Gunnend Leiderschap geeft het antwoord. Het maakt gunnen concreet, meetbaar en direct toepasbaar op maandagochtend. Dat is goed voor mensen. En goed voor resultaat. Je hoeft niet te kiezen.

Arjan Erkel en Michiel van der Vlist nemen je mee langs vier thema’s: sfeer, nieuwsgierigheid, ontwikkeling en impact. Eerst bij jezelf. Dan bij de ander. Dan in de organisatie.
Bestel het boek